Chỉ còn ít ngày nữa, hơn một triệu thí sinh trên cả nước sẽ biết kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Với nhiều bạn học sinh, đây là cột mốc quan trọng sau 12 năm học tập. Nhưng bên cạnh câu chuyện điểm số, một câu hỏi khác cũng đang được rất nhiều thí sinh và phụ huynh quan tâm: Nên chọn ngành gì trong tương lai để không bị tụt lại trong thời đại AI?
Những năm gần đây, câu chuyện hướng nghiệp đã có nhiều thay đổi. Nếu trước đây học sinh thường quan tâm đến những câu hỏi như “Ngành nào dễ xin việc?”, “Ngành nào lương cao?” hay “Ngành nào đang hot?”, thì hiện nay một trong những băn khoăn lớn nhất lại là: “Ngành nào sẽ không bị AI thay thế?”
Đây là một câu hỏi hoàn toàn dễ hiểu khi trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách con người học tập, làm việc và vận hành doanh nghiệp với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết.
AI đang thay đổi thị trường lao động nhanh hơn chúng ta nghĩ
Theo báo cáo Future of Jobs Report 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum), đến năm 2030, thế giới dự kiến sẽ tạo ra khoảng 170 triệu việc làm mới, đồng thời nhiều công việc mang tính lặp lại sẽ dần được thay thế bởi công nghệ và tự động hóa.
Điều đáng chú ý là những lĩnh vực tăng trưởng mạnh nhất trong giai đoạn tới đều gắn liền với công nghệ và chuyển đổi số, bao gồm:
- Dữ liệu và phân tích dữ liệu
- Trí tuệ nhân tạo (AI)
- Chuyển đổi số
- Công nghệ tài chính (FinTech)
- Các sản phẩm và dịch vụ số
Nói cách khác, công nghệ không còn là một ngành nghề riêng biệt. Công nghệ đang dần trở thành một phần của mọi ngành nghề, từ kinh doanh, marketing, logistics đến tài chính, nhân sự hay quản trị doanh nghiệp.
Doanh nghiệp đang tìm kiếm điều gì ở nhân sự tương lai?
Nhiều người cho rằng muốn có lợi thế trong tương lai thì phải trở thành lập trình viên hoặc kỹ sư công nghệ. Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động đang cho thấy một bức tranh đa dạng hơn rất nhiều.
Theo các báo cáo tuyển dụng từ TopCV, VietnamWorks và Manpower Việt Nam, doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần người giỏi công nghệ mà còn cần những nhân sự có khả năng kết nối giữa công nghệ với hoạt động kinh doanh.
Đó là những người:
- Hiểu khách hàng và thị trường
- Hiểu cách doanh nghiệp vận hành
- Biết sử dụng dữ liệu để hỗ trợ ra quyết định
- Có khả năng ứng dụng AI vào công việc
- Có thể phối hợp hiệu quả giữa đội ngũ kỹ thuật và đội ngũ quản lý
Chính vì vậy, nhiều vị trí như Business Analyst (BA), Digital Project Manager, Product Owner hay Chuyên viên Chuyển đổi số đang ngày càng được doanh nghiệp quan tâm.
Thực tế cho thấy AI có thể hỗ trợ viết báo cáo, phân tích dữ liệu hay tự động hóa nhiều quy trình. Nhưng AI vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn khả năng lãnh đạo, tư duy chiến lược, sự thấu hiểu con người hay khả năng đưa ra quyết định trong những bối cảnh phức tạp.
Trong tương lai gần, lợi thế sẽ thuộc về những người biết tận dụng AI như một công cụ hỗ trợ để làm việc hiệu quả hơn.
Nói cách khác, AI không thay thế con người. AI sẽ tạo ra lợi thế cho những người biết sử dụng nó.
Chọn ngành cho tương lai, không chỉ cho 4 năm đại học
Khi đứng trước ngưỡng cửa đại học, nhiều học sinh thường tập trung vào việc lựa chọn trường hoặc cân nhắc mức điểm chuẩn. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là hiểu mình sẽ học gì và ngành học đó có phù hợp với xu hướng phát triển trong tương lai hay không.
Trước khi đưa ra quyết định, bạn có thể tự đặt cho mình một vài câu hỏi:
- Ngành học này có còn nhu cầu trong 5–10 năm tới?
- Công nghệ và AI sẽ tác động như thế nào đến ngành nghề này?
- Tôi có được trang bị những kỹ năng mà doanh nghiệp thực sự cần hay không?
- Tôi có cơ hội phát triển cùng với những thay đổi của thị trường lao động không?
Đây mới là những câu hỏi mang tính dài hạn và có thể ảnh hưởng đến hành trình nghề nghiệp của mỗi người sau khi tốt nghiệp.
Một hướng đi đáng cân nhắc trong thời đại số
Khi công nghệ ngày càng hiện diện trong mọi lĩnh vực, doanh nghiệp không chỉ cần những người hiểu kinh doanh hay những người giỏi công nghệ. Họ cần những nhân sự có khả năng kết nối cả hai.
Xuất phát từ nhu cầu đó, ngành Quản trị Doanh nghiệp và Công nghệ tại Viện NIIE – Trường ĐH Nguyễn Tất Thành được xây dựng nhằm đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với môi trường kinh doanh số.
Sinh viên được tiếp cận các kiến thức về quản trị doanh nghiệp, quản lý dự án, ứng dụng AI, phân tích dữ liệu, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Đây đều là những năng lực đang được nhiều doanh nghiệp quan tâm trong bối cảnh công nghệ ngày càng tác động mạnh đến hoạt động kinh doanh.
Điểm thi THPT sẽ sớm được công bố trong những ngày tới. Dù lựa chọn ngành học nào, điều quan trọng nhất vẫn là hiểu được xu hướng của thị trường lao động và chuẩn bị cho mình những kỹ năng cần thiết để thích nghi với tương lai.
Bởi trong thời đại AI, cơ hội sẽ rộng mở hơn với những người biết học hỏi, biết đổi mới và biết kết nối giữa tư duy kinh doanh với công nghệ. Đây cũng chính là năng lực mà nhiều doanh nghiệp đang tìm kiếm ngay từ hôm nay.
Theo: TS. Nguyễn Thanh Phương, Trưởng ngành Quản trị Doanh nghiệp & Công nghệ
